Âm khí dần thịnh — lui giữ bảo thân

Bác là quẻ Sơn Địa Bác, Cấn trên Khôn dưới; núi tựa trên đất, âm khí dần lớn, dương khí bị bóc mòn. Quẻ tượng trưng cho suy bại, xâm thực, bong tróc, tan rã, mất mát, lui giữ và nhẫn nhịn để tránh họa.

Dương khí dần tiêu, âm khí dần tăng; tiểu nhân ngày càng mạnh, quân tử lâm vào khốn cảnh; sự vật từng bước suy tàn, từng lớp bị bóc rơi, thế suy đã thành, khó lòng ngăn cản.

Lúc này không thể cưỡng chống hay nghịch thế mà hành động; càng cố tranh hơn thua càng dễ chuốc lấy tổn thất. Điều nên làm là thu liễm, lui giữ, bảo toàn thực lực, nhẫn nhịn trước thời cuộc bất lợi, giữ vững đạo nghĩa và bản tâm, không vì lợi nhỏ trước mắt mà hòa mình vào trọc thế.

Quẻ Bác dạy rằng khi chính đạo suy vi, điều quan trọng không phải là cố thắng trong lúc thế cùng lực kiệt, mà là biết dừng đúng lúc, biết giữ điều cốt lõi, biết bảo tồn mầm sống của dương khí. Bên ngoài tuy có vẻ mất mát, nhưng bên trong vẫn nuôi dưỡng chính khí và chờ đợi cơ hội phục hưng.

Bởi lẽ đạo trời vận hành theo quy luật thịnh rồi suy, suy rồi lại thịnh. Khi sự bóc mòn đã đến cực điểm thì cũng là lúc chuyển cơ bắt đầu nảy sinh. Vì vậy, người quân tử trong thời Bác cần an tĩnh thủ đạo, tích đức dưỡng lực, kiên trì chờ thời, để đón ngày “Bác cực tất Phục” — bóc mòn đến cùng cực thì phục hồi sẽ đến, dương khí sẽ trở lại, chính đạo lại được khôi phục.

Ý Nghĩa Các Hào:

• Sơ Lục “Bác sàng dĩ túc miệt trinh hung”: là nền móng bắt đầu bị bóc mòn, chính đạo bị tổn thương, hung hiểm dần sinh; không được vọng động.
• Lục Nhị “Bác sàng dĩ biện miệt trinh hung”: là sự bóc mòn càng sâu, nền móng gần như mất hết; giữ chính đạo mới tránh được họa.
• Lục Tam “Bác chi vô cữu”: là dù ở cảnh bị bóc mòn nhưng không đồng lưu với tiểu nhân, giữ bản tâm thì không lỗi.
• Lục Tứ “Bác sàng dĩ phu hung”: là bóc mòn đến cực điểm, hiểm họa chạm thân, nguy hiểm đã gần; nhất định phải lui giữ tự bảo toàn.
• Lục Ngũ “Quán ngư dĩ cung nhân sủng vô bất lợi”: là thuận thế mà làm, giữ trung chính, không tranh phong, an ổn vô ưu.
• Thượng Cửu “Thạc quả bất thực quân tử đắc dư tiểu nhân bác lư”: là bóc mòn đến cực điểm rồi sẽ phục hồi; quân tử giữ chính đạo cuối cùng được an ổn, còn tiểu nhân buông thả vọng hành tất dẫn đến sụp đổ.

Lời cảnh tỉnh của quẻ Bác:

Lúc suy bại đừng cố tranh; lúc khốn cảnh đừng mất khí tiết.

Lui giữ bảo thân, giữ chính chờ thời, cuối cùng sẽ có chuyển cơ.