Cục phong thủy nhà ở sẽ ảnh hưởng đến sinh lý và tâm lý của người sống trong đó. Thông qua bố cục phong thủy tốt, có thể điều chỉnh từ trường âm dương – ngũ hành mất cân bằng, đồng thời điều chỉnh khí trường không tốt do bố cục nhà ở gây ra.
Trong Đông y, việc trị bệnh là điều chỉnh cơ thể. Tương tự như vậy, việc điều chỉnh phong thủy nhà ở chính là vận dụng âm dương ngũ hành để điều chỉnh tính chất của căn phòng. Đông y nói: “Bổ hư tả thực”, tức phần thiếu phải bổ, phần quá mức phải tiết. Nhà ở phong thủy cũng như vậy, phải quan sát kỹ lưỡng nội–ngoại cục, rồi mới tiến hành “bổ hư tả thực”. Trước khi Đông y tiến hành bổ hư tả thực, nhất định phải chẩn đoán bệnh trước. Phương pháp chẩn đoán của Đông y là “Tứ chẩn biện chứng”:
vọng (nhìn), văn (nghe/ngửi), vấn (hỏi), thiết (bắt mạch).
Đông y đề cập “tạng tượng học”, nghĩa là bệnh nhân nếu mắc bệnh ở tạng phủ nào, thường biểu hiện ra ở mặt hoặc các bộ vị đặc thù trên cơ thể. Tương tự, nhà ở cũng có “tạng tượng” của nó, vì vậy việc vọng, văn, vấn, thiết chính là quan sát trong–ngoài căn nhà, từ đó phân tích bệnh trạng, đưa ra kết luận chẩn đoán.
Thông qua phân tích tổng hợp như vậy, mới có thể đưa ra kết luận chính xác, tránh kết luận sai lầm chỉ dựa vào một biểu hiện đơn lẻ.
Trong quá trình vọng, văn, vấn, thiết, bước đầu tiên là vọng chẩn: quan sát ngoại cục xung quanh, như sơn hướng, khí trường, thể trạng tâm lý của cư dân, lối ra vào đường sá, tình trạng dễ tai nạn, mức độ âm u, ẩm thấp… Sau đó là vấn chẩn: bao gồm hỏi về mùi hôi trong nhà, tai nạn dễ gặp, bệnh tật đặc thù của người trong nhà, có hay bị đau đầu, mất ngủ… Cuối cùng là thiết chẩn: ngoài mạch tượng, còn phải xem thái độ người bệnh, giác quan, thậm chí “bệnh tướng” bên ngoài.
Từ đó, kết hợp lại mới đưa ra được một kết luận rõ ràng về phong thủy, đồng thời dự đoán xem tình trạng bệnh có dễ tiếp diễn hay không.
Do đó, không thể chỉ nhìn bề ngoài một hiện tượng mà kết luận, tránh chẩn đoán sai.
Nhà phong thủy khi khảo sát bố cục nhà ở cũng giống như thầy thuốc: phải tiến hành kiểm tra và điều chỉnh. Phong thủy nhà ở và “Tứ chẩn biện chứng” của Đông y có điểm giống nhau. Nhà phong thủy giỏi phải dựa vào “Tứ chẩn biện chứng” này để phân tích xem nhà ở thuộc dạng vượng–suy thế nào, có tụ tài hay tán tài, có nhân khí hay suy khí, rồi mới đưa ra kết luận.
Bài viết sẽ thảo luận “Tứ chẩn biện chứng” trong phong thủy nhà ở. Điều này tương ứng với lý luận của Đông y, nhưng tác giả vận dụng theo kinh nghiệm riêng, không giống hoàn toàn các sách phong thủy truyền thống.